POPPERS: UYUŞTURUCU MU, DEĞİL Mİ? ZARARI VAR MI?

GZone Dergi sağlık yazarı Ata Yüce, Temmuz-Ağustos 2018 sayımız için özellikle yurtdışında, eşcinseller arasında yaygın olarak kullanılan Poppers’ı mercek altına aldı.

Ata Yüce bu yazısında Poppers’in ne işe yaradığını, nasıl keşfedildiğini ve olası zararlarını konu edindi.

İşte bu yazı:

Poppers; aslında kimyasal adlarıyla amil nitrit, bütil nitrit ve alkil nitrit, maddelerini aynı çatı altında toplamamızı sağlayan bir kelime. Bu nedenle Poppers denilince akla belirli olan bir içerik gelmemelidir. İlk olarak 1844 yılında Antoine Jérôme Balard tarafından laboratuvar ortamında üretilmiş, ellili yıllarda ise damarları gevşetme etkisi nedeniyle kalp damarları tıkalı olan kişilerde etkin olup olmadığı denenmiştir. Etkisinin kısa süreli olması ve istenilen düzeyde etki göstermemesi nedeniyle günümüzde tıpta sınırlı bir kullanım alanına sahiptir. Damarları ve düz kasları genişletici etkisi sebebiyle vücuda olan etkilerinden bazıları seks sırasında alınan hazzı attırmaktadır. Bu nedenle özellikle gayler arasında çok sık kullanılmaktadır. Düz kasları gevşetmesi nedeniyle-bağırsaklarımızın yapısında da düz kas vardır- özellikle anal seks sırasında kullanımı yaygındır. Ek olarak damarları genişletme etkisi sebebiyle kalp atışını hızlandırır ve bu da seks sırasında alınan hazzı arttırır.

Poppers Günümüzde Hangi Amaçlarla Kullanılmaktadır?
Günümüzde en sık tıbbi kullanım alanı siyanür zehirlenmeleridir, ayrıca kısıtlı olsa da hala kalp hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır fakat günümüz en sık kullanım alanı rekreasyonel amaçlıdır. Çoğu sex shop’ta küçük şişelerde satılmakta olan Poppers direkt olarak burundan çekilerek kullanılmaktadır. Tam olarak vücuda herhangi bir zararlı etkisinin olup olmadığı bilinmese de yüksek konsantrasyonlarda uzun süreli maruziyetin burun içi mukozada ve akciğerde hasara yol açtığı bildirilmiştir. Etkisi kısa sürelidir ve etki süresi birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar değişkenlik göstermektedir.

Poppers Nasıl Etki Gösterir?
Etkisini çok kısa sürede gösterir ve ilk hissedilen etki ani gevşeme hissi, baş dönmesi ve hafif mutluluk halidir. Bu his fazla sarhoş olunduğundaki hale de benzetilebilir. Yukarıda söylenildiği gibi Poppers damarları gevşetici nam-ı diğer vazodilatör bir maddedir. Bunun sonucunda da kan basıncında ani bir düşüş olur bu durum baş dönmesine ve nadiren de olsa bayılmaya sebep olabilir. Bu durumda vücut kendini toparlamak için kalp atışını hızlandırır ve bu durum da çarpıntı hissine yol açar.

Poppers Kullanımı Zararlı Mıdır?
Poppers kullanımının bazı zararları bildirilmiştir. Poppers buharına maruz kalan ağız, yüz, burun, dudak gibi bölgelerde sarı lekelere sebep olabilmektedir. Sarı lekeler geçici olmakla birlikte genelde Poppers kullanımının bırakılmasını takiben on gün içinde deri eski haline dönmektedir.
Burun içindeki mukozayı tahriş ettiği için kişilerde alerjik reaksiyonlar, sinüzit, nefes almada zorluk ve hırıltılı nefes görülebilmektedir. Kan damarlarının gevşemesi şiddetli baş ağrısına sebep olabilmektedir. Nadiren de olsa göz içi basıncını yükselttiği de gözlenmiştir. Göz içi basıncı yüksek olan kişilerin Poppers kullanımı sakıncalıdır.


Poppers Kimler Tarafından Kullanılmaktadır?
İlk üretildikten sonra uzun bir süre sadece tıpta sınırlı birkaç alanda kullanılan Poppers altmışlı yıllarda gay komünite tarafından seks sırasındaki gevşetici, rahatlatıcı etkileri bilhassa anal seks sırasında sağladığı büyük kolaylık ve bunun yol açtığı acısız seks, kolay orgazma ulaşma etkileri keşfedilence gayler arasında oldukça popüler olmuştur. Altmışlarda gay komünite arasında popülerlik kazanan Poppers yetmişli ve seksenli yıllarda Amerika ve Avrupa’da toplumun diğer kesimleri arasında da yaygınlık kazanmıştır. Büyük Britanya’da yapılan bir araştırmada erkek tıp öğrencilerinin %12.8’inin ve kadın tıp öğrencilerinin %6.3’ünün Poppers kullandığı belirtilmiştir. Ergenler arasında da kullanımı yaygındır.
Toparlayacak olursak, Poppers dışarıdan bakıldığında güvenli, ucuz ve zevk verici görünse de yapılan çalışmalar sadece kısa süreli yan etkiler üzerinedir. Poppers hakkında, ne yazık ki, uzun dönemli bilimsel çalışmalar bulunmamaktadır ve bu yüzden Poppers’ın yol açabileceği uzun vadeli yan etkiler bilinmemektedir. Günümüz için Poppers kullanımından mümkün olduğunca uzak durulması en sağlıklı ve güvenli seçenek olarak görülmektedir.

GZone Dergi Temmuz-Ağustos 2018 sayısının tüm içeriklerine aşağıdaki fotoğrafı tıklayarak ulaşabilirsiniz.