TÜRKİYE LGBTİ+ DÜNYASI 2019’DA NELER YAŞADI?

GZone'un konuk yazarlarından Aycell Gürel, 2019 yılında LGBTİ+'larla ilgili yaşanan gelişmeleri bu yazıda bir araya topladı. İşte bu yazı:

Hareketli ve baskı dolu bir yılı geride bırakıyoruz. LGBTİ+ topluluğu olarak 2019’u bazı küçük kazanımların yanında devlet baskısının yoğun olduğu bir yıl olarak hatırlayacağız.

Tüm iyi ve kötü yanlarıyla 2019’a son kez dönüp bakalım; Neler olmuş?

🗓 Ocak 2019

  • Bursa Nilüfer Belediye Başkanlığı döneminde mahalle komitelerine beşte bir oranında LGBTİ+ kotası uygulayan Mustafa Bozbey, 31 Mart’ta gerçekleştirilecek olan yerel seçimler için CHP tarafından Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Adayı olarak açıklandı. 
  • Dönemin TBMM Başkanı Binali Yıldırım, LGBTİ+ topluluğunun aile düzenini yıkmak amacıyla batılı ülkeler tarafından gerçekleştirilen bir proje olduğunu iddia eden Yeni Akit Gazetesi’ne İbrahim Keresteci Medya Ödülleri kapsamında “Aileyi Koruma” ödülü verdi
  • İstanbul Kağıthane Belediyesi tarafından eşcinsel ilişki yaşadıkları gerekçesiyle tazminatları ödenmeden işten çıkarılan 4 çöp toplama işçisinden ikisi açtıkları dava sonucunda haklı bulunarak işe iade hakkı elde etti. 

🗓 Şubat 2019

  • İnsan Hakları İzleme Örgütü, Ankara’da Kasım 2017’de OHAL bahane edilerek başlatılan LGBTİ+ etkinliklerine yönelik yasak kararının, OHAL bitmesine rağmen devam ettiğini belirterek bu kısıtlamanın son bulması için çağrıda bulundu. 
  • Eşit Haklar için İzleme Derneği, “Türkiye’de Ayrımcılık Algısı/Türleri-Failleri-Boyutları” başlıklı raporunu yayınlandı. Raporda “Evinizi kime kiraya vermek istemezsiniz?” sorusuna en sık verilen yanıtın mültecilere ve LGBTİ+ bireylere olduğu açıklandı.
Alper Taş
  • CHP’nin Beyoğlu Belediye Başkan Adayı Alper Taş, seçilmesi durumunda LGBTİ+ bireylerin sorunlarını çözmek amacıyla Beyoğlu’da LGBTİ+ meclisi kuracağı vaadinde bulundu. 
  • Tüm dijital iletişim araçlarında yer alan emojilerin resmi tasarımcısı Emojipeia, gelecek yeni güncelleme ile LGBTİ+ bireyleri daha fazla temsil edecek emoji seçenekleri üzerinde çalıştıklarını duyurdu. 

🗓 Mart 2019

  • 21 Mart’ta HDP öncülüğünde Diyarbakır’da düzenlenen Nevruz kutlamalarında çok sayıda LGBTİ+ bayrağı açıldı. LGBTİ+ bayrağı Nevruz kutlamalarında ilk kez bu kadar görünür oldu.
  • Komünist LGBT’ler adlı topluluk yerel seçimlerde TKP adaylarını destekleyeceklerini duyurdu. Bunun üzerine TKP İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Zehra Güner, Komünist LGBT’ler adlı toplulukla bir araya geldi. 
  • ABD tarafından Türkiye’ye yönelik hazırlanan, cinsiyet ayrımcılığı, çocuk ve LGBTİ+ hakları gibi pek çok konuda eleştiri bulunan “2018 İnsan Hakları Raporu”na, TC Dış İşleri Bakanlığı’ndan tepki geldi. 

🗓 Nisan 2019

  • ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök, öğrencilerin LGBT, Marksist, aşırı sol ve HDP’li gruplarla toplantı yaptıkları gerekçesiyle bahar şenliklerini iptal ettiğini duyurdu. 
  • Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) tarafından “Vakit Aile Vakti” sloganıyla düzenlenen “Uluslararası Ailenin Korunması Hakkı Sempozyumu”nda, Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Orhan Çeker, “LGBT vb hayasızlıklar insan fıtratını, neslini ve aileyi yok etmeye yönelik girişimlerdir.” açıklamasında bulundu. 
  • SPoD ve Genç LGBTİ+ toplulukları tarafından hazırlanan “LGBTİ+ Dostu Belediyecilik Protokolü”nü imzalayan 4 aday 31 Mart seçimlerinde belediye başkanı seçildi. Bu başkanlar şu şekilde: 
    • İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer
    • Tunceli Belediyesi Başkanı Fatih Mehmet Maçoğlu
    • İstanbul Şişli Belediye Başkanı Muammer Keskin
    • Tunceli Mazgirt Akpazar Belediye Başkanı Orhan Çelebi
  • ODTÜ LGBTİ+ Dayanışması, 9. ODTÜ Onur Yürüyüşü’nü 10 Mayıs’ta gerçekleştireceklerini duyurdu.
  • Ankara Valiliği’nin Kasım 2017’de OHAL’i bahane ederek başlattığı ve OHAL’in kaldırılmasının ardından da devam ettirilen LGBTİ+ etkinliklerine yönelik yasak, Kaos GL tarafından yapılan başvuru sonucunda Bölge İdare Mahkemesi tarafından kaldırıldı. 
  • Sosyal medyada “Gagabulut” lakabı ile tanınan Bulut Altuğ, para karşılığında reşit olmayan erkek çocuklarını öpüşmeleri için para teklif edip bu görüntüleri YouTube kanalında yayınlamış ve büyük tepki gösterilen bu olaydan kısa bir süre sonra tutuklanmıştı. Mahkeme heyeti, tutuklu sanık Bulut Altuğ’a toplamda toplamda 17 yıl hapis ve 1000 gün adli para cezası verdi. Arkadaşı F.B.B’ye ise başta “cinsel istismara azmettirme” olmak üzere benzer suçlardan 8 yıl hapis cezası verildi.

🗓 Mayıs 2019

  • ODTÜ Rektörlüğü, öğrencilere e-posta ile bilgilendirme yaparak 10 Mayıs’ta gerçekleştirilmesi planlanan 9. ODTÜ Onur Yürüyüşü’nü yasakladığını duyurdu.
  • 9. ODTÜ Onur Yürüyüşü rektörlüğün kararına rağmen yapılmak istendi ve polis müdahalesi ile engellendi.
  • ILGA Europe adlı kurumun yayımladığı araştırmada Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında LGBTİ+ hakları bakımından sondan ikinci oldu. 
  • 2017’deki Onur Yürüyüşü’ne katılmaları sebebiyle yargılanan 25 kişi, 2 yıllık sürecin ardından beraat etti. 
  • 17 Mayıs Uluslararası Homofobi ve Transfobi Karşıtı Günü (IDAHOT) için İstanbul Hollanda Krallığı Baş Konsolosluğu, İsveç Krallığı Baş Konsolosluğu ve Birleşik Krallık Baş Konsolosluğu bir araya gelerek Beyoğlu‘nda bulunan İsveç Krallığı Baş Konsolosluğu binasında ortak bir etkinlik düzenledi. 

🗓 Haziran 2019

  • Yeni Akit gazetesi, Onur Haftası yürüyüşleriyle ilgili “Onursuz İb*eler Rahat Durmuyor” başlıklı bir haber yayınlayarak LGBTİ+ topluluğunu hedef gösterdi.  
  • Antalya’da yapılması planlanan Onur Yürüyüşü’ne valilik izin vermedi. Bunun üzerine yürüyüşün Mersin’de yapılması planlandı fakat Mersin Valiliği de yürüyüşe izin vermedi. 
  • İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, Onur Yürüyüşü ile ilgili, herkesin özgürlüğüne saygı duyduğunu ve Onur Yürüyüşü’ne belediye yönetimi olarak katkı sunulacak kısımlarda ilgililerle iletişime geçileceğini söyledi.
  • İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile ilgili “Şimdi bu ekip LGBT dahil olmak üzere İstanbul yönetimine hazırlanıyor. Ben bunu Türkiye için de, İstanbul için de bir tehdit olarak görüyorum” açıklamasını yaptı. 
  • 27. İstanbul Onur Haftası etkinlikleri kapsamında 30 Haziran’da İstiklal Caddesi’nde yapılması planlanan Onur Yürüyüşü, valilik kararı ve polis müdahelesi ile engellendi.
  • Onur Yürüyüşü’nün polis müdahelesi ile engellenmesinden dolayı İstiklal Caddesi’nde sadece basın açıklaması yapılabildi. 
  • Pek çok CHP’li belediye sosyal medya hesaplarından Onur Haftası’nı kutlayarak LGBTİ+ topluluğuna desteğini gösterdi. 
  • CHP’nin Onur Haftası’na gösterdiği desteğe AKP’li belediyeler sosyal medya hesaplarından karşıt cevaplar verdiler. 
  • İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, “LGBTİ+ Onur Yürüyüşü etkinliğini destekleyecek misiniz?” sorusuna yasağın müsebbibi kurumlar ile konuşulacağı cevabını verdi.
  • İzmir Valiliği, 17- 23 Haziran’da kentte düzenlenmesi planlanan LGBTİ+ etkinliklere izin vermeyeceğini duyurdu. Karara itiraz edildi ancak mahkeme, İzmir Onur Yürüyüşü’ne getirilen yasak kararında yürütmeyi durdurma talebini reddetti.

🗓 Temmuz 2019

  • Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş da Onur Yürüyüşü tartışmalarına katılarak “Aileyi tahrip eden, insani ve ahlaki değerleri hiçe sayan söz konusu propagandanın, özgürlük, onur gibi kavramlarla servis edilmesi bir algı operasyonu ve aldatmacadır.” açıklamasında bulundu. 
  • Kredi ve Yurtlar Kurumu (KYK), 10 Mayıs’ta polis müdahalesi ile engellenen ODTÜ Onur Yürüyüşü’nde gözaltına alınan öğrencilerin kredi ve burslarını keserek, öğrencilerin kredi borçlarını ödemelerini talep etti. 
  • AKP Çorum Milletvekili Erol Kavuncu TBMM’de yaptığı konuşmada Onur Yürüyüşü ile ilgili, “aileyi tahrip etmek için bütün insani ve ahlaki değerleri hiçe sayarak ‘cinsiyet eşitliği’, ‘özgürlük’, ‘onur’ gibi süslü kavramlarla servis edilen bazı kişi ve kurumlarca da desteklenen, tevsik edilen bu onursuzluğu” kınadığını söyledi.
  • Cumhuriyet Halk Partisi milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Meclis’e sunduğu önerge ile LGBT+’lara yönelik baskılara dikkat çekti ve bu cinayetlerin meclis tarafından araştırılmasını istedi.
Didem Akay ve Hande Kader
  • Hande Kader’in arkadaşı trans kadın Didem Akay’ın intihar ederek yaşamına son verdiği bildirildi. 2018’de Trans Güzeli seçilen Didem Akay’ın yaşadığı baskılardan dolayı intihar ettiği arkadaşları tarafından paylaşıldı.

🗓 Ağustos 2019

  • Muhafazakar medyanın uğraşları sonucunda, başta Netflix olmak üzere tüm dijital yayın platformları, “eşcinselliğe” ve olumsuz davranışlara özendirmek gibi bahanelerle, 2 Ağustos itibariyle RTÜK denetimine alındı.
  • İç İşleri Bakanı Süleyman Soylu, TV’de katıldığı bir canlı yayında gelen LGBTİ+ sorusuna “Bizim dinimize, inancımıza, örf ve adetlerimize göre kabul etmemiz mümkün değil. Bunun meşru hale getirilmesi mümkün değil.” yanıtını verdi. 
  • Popüler arkadaşlık uygulaması Tinder, LGBTİ+ bireyleri korumak için ayrımcılığa uğrayabilecekleri konumlarda onları uyarmaya başladı. Tinder’ın uyarı yapacağı ülkeler arasına Türkiye de eklendi. 
  • 1990’lı yılların ünlü ses sanatçılarından,  56 yaşındaki Devran Çağlar, Maltepe’de yaşadığı rezidansta ölü bulundu. 

🗓 Eylül 2019

  • Milli Eğitim Bakanlığı, 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı’na yönelik olarak 26 maddelik Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği’ni yayımladı. “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” 26. sırasında da olsa ilk kez yönetmelikte yer aldı. 
  • İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait İBB TV’nin logosu güncellendi. Yeni renkli logo LGBTİ+ flamasına benzetildiği için bazı kesimler tarafından eleştirildi.
  • İç İşleri Bakanı Süleyman Soylu, ABD’nin Ankara’daki bir LGBTİ+ derneğine 22 milyon dolar yardım yaptığını iddia etti. 

🗓 Ekim 2019

  • 1 Temmuz 2018’de yapılan LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’nde polisin şiddet uygulayarak gözaltına aldığı 6 kişi hakkında dava açılmıştı.Davanın karar duruşması 12. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. 4 kişinin beraat ettiği davada bir kişi kamu görevlisine karşı direndiği iddia edilerek 5 ay, bir kişi de trafik güvenliğini tehlikeye soktuğu gerekçesiyle 2 ay 15 gün ceza aldı. Alınan iki kararda da hükmün açıklanması geriye bırakıldı.
  • Eylül ayında MEB tarafından Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği’ne ilk kez eklenen “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” maddesi Resmi Gazete’de yayınlanan değişiklikle iptal edildi. 
  • Boğaziçi Üniversite’si LGBT Çalışmaları Kulübü tarafından üyelere gönderilen hoş geldin e-postalarında İstiklal Marşı’nın sözlerinin değiştirilmesi tartışmalara yol açtı.
  • Uluslararası Af Örgütü, ODTÜ Onur Yürüyüşü’ne katıldıkları gerekçesiyle yargılanan 18 öğrenci ve bir akademisyene yönelik suçlamaların düşürülmesi için Acil Eylem başlattı.

🗓 Kasım 2019

  • İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” için hazırlattığı logoyu LGBTİ+ sembolüne benzeten Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komisyonu üyesi AKP’li 3 Belediye Meclisi Üyesi görevlerinden istifa etti. 
  • Şişli Belediyesi 20 Kasım Nefret Cinayeti Mağduru Transları Anma Günü için sosyal medya hesaplarında bir video ve bilboard’larda ilan yayınladı. 

🗓 Aralık 2019

  • 10 Aralık İnsan Hakları Günü’nde LGBTİ+ bireylerin sorunları bazı sivil toplum kuruluşları tarafından gündeme getirildi. 
  • Ziraat Türkiye Kupası’ndaki Tuzlaspor – Galatasaray maçının ardından Tuzlaspor’un futbolcusu Gökhan Çıra ve Galatasaray’ın kalecisi Fernando Muslera arasındaki tartışmadan dolayı Gökhan Çıra ve eşi Selin Ciğerci sosyal medyada transfobik yorumlara maruz kaldılar. 

2020’nin çok daha güzel geçmesi dileğiyle, herkese mutlu yıllar.