YAZAR GERTRUDE STEIN’IN AZ BİLİNEN HAYAT ARKADAŞI ALICE B. TOKLAS

GZone Dergi Mayıs 2018 sayısının ilginç konularından biri de Amerikan Modern Edebiyatının önemli isimlerinden Gertrude Stein. Stein’ı ve 39 yıllık hayat arkadaşı Alice B. Toklas’ın az bilinen ilişkisini bu ay mercek altına aldık. İşte bu yazı:

Roman, eleştiri, şiir, oyun vb. türlerde çeşitli yapıtlar veren Gertrude Stein’ın kayıp kuşak yazarları F.Scott Fitzgerald ve Zelda Fitzgerald kadar önem verilmeyen Alice B. Toklas’la olan aşkı LGBT görünürlüğü ile geçtiğimiz yıllarda tam anlamıyla gün ışığına çıktı.

Gertrude Stein, 1874 yılında ABD’nin Pennsylvania eyaletinde, Allegheny’de doğdu. Almanya’dan ABD’ye göçmüş Yahudi kökenli bir ailenin çocuğu olan yazar, Harvard Üniversitesi’nde kız öğrencilerin gittiği Radcliffe College’da ve Baltimore’daki Johns Hopkins Tıp Okulu’nda öğrenim gördü.

1903 yılında Amerika’yı terk edip Paris’te yaşamaya başlayan Stein, Paris’te erkek kardeşiyle birlikte keşfettiği (Cézanne, Matisse, Braque, Juan Gris ve Picasso gibi) yenilikçi ressamların tablolarını almaya başladı ve bu tablolar giderek Avrupa’nın en önemli resim koleksiyonlarından birini oluşturdu.Bu arada yazın denemelerine girişen Gertrude Stein on dokuzuncu yüzyılın yazın geleneklerini yıkmayı hedefledi. Paris’e yerleşir yerleşmez Quod Erat Demonstrandumadlı kısa bir roman yazdı. Bu roman ancak ölümünden sonra, 1951 yılında Things As They Are (Her Şey Olduğu Gibi) başlığıyla yayımlandı. Gertrude Stein’ın bir yazar olarak tanınmaya başlaması 1909 yılında kendi girişimiyle New York’ta yayımlattığı Three Lives(Üç Yaşam) adlı kitapla gerçekleşti. 1914 yılında yayımlanan ve alışılagelmiş mantık ve dilbilgisi kurallarını tümden yıktığı Tender Buttons (Sevecen Düğmeler) adlı kitabında ise okurları neredeyse şoka uğrattı. 1922 yılında yayımlanan Geography and Plays(Coğrafya ve Oyunlar) ve 1906-1908 yıllarında yazılmasına karşın ancak 1925 yılında yayımlanan bin sayfalık romanı The Making of Americans (Amerikalıların Oluşumu) ile tümüyle çizgidışı ve anlaşılmaz bir yazar olarak ünlenen Stein kitaplarını yayımlatma konusunda hep güçlükle karşılaştı. 1926’da yazma sürecini betimlediği Composition As Explanation‘ı (Açıklama Olarak Kompozisyon), 1935’te de Amerika’da verdiği konferansların metinlerini derleyen Lectures in America‘yı (Amerika’daki Konuşmalar) yayımladı.

Gertude Stein, daha sonrasında 39 yıl boyunca aşk dolu bir beraberlik sürdüreceği Alice B. Toklas ile Paris’te tanıştı. Basının ilgisi o zamanlar fırtınalı bir aşk yaşayan yazar çift Fitzgerald’ların üzerinde olsa da Stein ve Toklas çok daha güçlü bir ilişki yaşamışlardı.

1904 yılından beri Paris’te yaşamakta olan Stein, John Hopkins Tıp Okulu’nda bir öğrenci iken 8 Eylül 1907’de Toklas’ta tanışmıştı. 1910 yılından itibaren de beraber yaşamaya başlayan çift, 1946’da Stein’in ölümüne kadar hiç ayrılmadı. Stein, hayat arkadaşına “wifey-karıcık” veya “baby precious-değerli bebeğim” gibi isimlerle seslenirken, Toklas da ona “Mr Cuddle-Wuddle” olarak sesleniyordu. Stein’ın sabahlar kadar yazı yazdığı gecelerin sabahlarında notlarını, beraber uyudukları yatakta Toklas’ın başucuna “Y.D (Your Darling-Senin Sevgilin)” imzasıyla bıraktıkları söylenmekteydi.

Paris’teki dairelerinde dönemin ünlü sanat çevresini ağırlayan çiftin açık hayatı ne yazık ki Fitzgerald’lar kadar ilgi çekmedi. Toklas’ın ev işlerini yaparak ve onun yanında olarak yazarlığını desteklediği Stein, kariyerini bu yönde ilerletti.

58 yaşında hayat arkadaşını konu alarak yazdığı Alice B. Toklas’ın Özyaşamöyküsü yine temelde yazarın dil deneyciliğini yansıtsa da, daha önceki yapıtların tersine retrospektif nitelikte, oldukça anlaşılır bir kitaptı. Daha sonra gelen Everybody’s Autobiography (Herkesin Özyaşamöyküsü, 1937) ve Wars I Have Seen (Gördüğüm Savaşlar, 1945) adlı kitapları da yaygın bir biçimde kabul gördü.

Gertrude Stein 1946 yılında, 72 yaşında iken Paris’te mide kanserinden öldü. Stein’ın aşkı Alice B. Toklas ise 1967 yılında uzun bir hastalık sonucu 89 yaşında yaşama veda etti.

GZone Dergi’nin Mayıs 2018 sayısının tüm içeriklerine aşağıdaki kapak görselini tıklayarak ulaşabilirsiniz.